Lucas (23) ontdekte via elektrische rolstoelsport dat hij kon meedoen: “Iedereen moet weten dat dit bestaat”
“Door elektrisch rolstoelhockey kon ik ineens meedoen”
Als kind was Lucas Schell stil en verlegen. “Ik bleef vaak op de achtergrond en durfde niet zoveel.” Inmiddels speelt de 23-jarige Arnhemmer elektrisch rolstoelhockey op het hoogste niveau. Hij zit in het Nederlands team en speelt dit jaar het WK in Finland. Daarnaast studeert hij journalistiek, loopt hij stage bij NPO Radio 2 en maakte hij voor zijn afstuderen een driedelige podcastserie over elektrische rolstoelsporten.
Toch was elektrisch rolstoelhockey niet vanzelfsprekend voor Lucas. Toen hij er als kind voor het eerst over hoorde, twijfelde hij. De training was op maandagavond, na een lange schooldag. “Eigenlijk was ik na school al helemaal op qua energie. Ik dacht dat het veel te vermoeiend zou zijn.” Maar na een paar keer proberen merkte hij iets anders. “Ik kreeg er juist energie van.”
Lucas heeft limb-girdle spierdystrofie, een progressieve spierziekte die in zijn hele lichaam zit, maar vooral invloed heeft op zijn schouders, nek en bovenlichaam. Toen hij werd geboren, was al duidelijk dat er iets anders was. Hij bewoog weinig en ontwikkelde zich anders dan verwacht.
“Eerst dachten artsen dat ik een stofwisselingsziekte had”, vertelt Lucas. “Pas toen bij mijn zusje limb-girdle spierdystrofie werd vastgesteld, bleek dat ik dezelfde spierziekte had.”
Voor Lucas en zijn zus verliep dat heel verschillend. Lucas zat vanaf jonge leeftijd op speciaal onderwijs bij Lichtenbeek en kwam daar ook in contact met behandelaren van Klimmendaal. Hij zat al in een elektrische rolstoel en kende zichzelf niet anders. Voor zijn zus was dat anders. Zij zat eerst op regulier onderwijs en speelde hockey. Toen duidelijk werd dat ook zij limb-girdle spierdystrofie had, veranderde er veel.
“Voor haar was het een flinke stap”, vertelt Lucas. “Ze moest overstappen naar speciaal onderwijs en van hockey naar elektrisch rolstoelhockey. Voor mij was het allemaal normaal. Ik denk dat we daar veel aan elkaar hebben gehad.”
“Mijn wereld ging open”
Via de behandelaren van Klimmendaal kwam Lucas voor het eerst in aanraking met elektrisch rolstoelhockey. “Mijn fysiotherapeut, ergotherapeut en gymleraren vertelden mij erover. Zij dachten dat het goed bij mij zou passen.”
In het begin was Lucas vooral voorzichtig. Hij vroeg zich af of hij het fysiek wel zou volhouden. Maar al snel merkte hij dat de sport hem juist iets bracht. “Ik kreeg er energie van. En het had ook een heel sociale functie. Niet alleen voor mij, maar ook voor mijn ouders.”
Bij de club kwam Lucas in aanraking met mensen van verschillende leeftijden. Ook met sporters die al verder waren in hun leven. “Ik zag oudere jongens met een eigen werk, een huis, een relatie, vrienden. Ze gingen op vakantie, gingen uit. Daardoor zag ik: dat kan dus allemaal gewoon.”
Die voorbeelden waren belangrijk. Lucas kreeg praktische adviezen over school, vervoer, hulpmiddelen en zelfstandig worden. Maar vooral zag hij wat er mogelijk was. “Mijn wereld is daardoor echt opengegaan. Dat was voor mij een grote stap.”
Nu merkt hij dat hij die rol zelf ook heeft voor jongere spelers. “Je ziet kinderen binnenkomen die stil zijn en weinig durven. En binnen de kortste keren zie je ze veranderen in iemand die de leiding durft te nemen en teamgenoten aanstuurt. Dat is echt mooi om te zien, omdat je weet hoe dat voelt.”
Ook voor Lucas zelf betekende elektrisch rolstoelhockey veel in zijn persoonlijke ontwikkeling. “Ik was een stille jongen. Verlegen. Ik bleef op de achtergrond. Door elektrisch rolstoelhockey kon ik ineens meedoen. Ik was ineens ergens goed in. En op het veld móét je wel praten en schreeuwen. Dat heeft mij veel gebracht.”
Sport op het hoogste niveau
Elektrisch rolstoelhockey is een snelle en dynamische teamsport. Er wordt vijf tegen vijf gespeeld op een klein veld. Spelers zijn verdediger en aanvaller tegelijk. “Je moet continu schakelen”, vertelt Lucas.
Wat de sport bijzonder maakt, is dat spelers met verschillende niveaus van beperking samen kunnen spelen. Sommige spelers kunnen zelf een stick vasthouden. Andere spelers hebben een T-stick aan hun elektrische rolstoel vast. Dat is een vaste stick waarmee zij de bal kunnen raken en sturen.
Om het spel eerlijk te houden, werkt elektrisch rolstoelhockey met een puntensysteem. Voor elk toernooi worden spelers geclassificeerd. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar hoe ver iemand kan reiken en hoeveel armkracht iemand heeft. Een team mag samen niet boven een bepaald aantal punten uitkomen.
Volgens Lucas is dat systeem belangrijk. “Zonder zo’n systeem zouden vooral de sterkere, minder aangedane spelers kunnen doorgroeien naar het hoogste niveau. Terwijl deze sport juist bedoeld is om ook mensen met een ernstige spierziekte mee te laten doen.”
Juist dat maakt elektrische rolstoelsporten anders dan veel andere sporten. Het gaat niet alleen om winnen, maar ook om toegankelijkheid. Lucas ziet hoe groot het verschil kan zijn. “Er zijn kinderen die overdag in een handbewogen rolstoel zitten en veel energie kwijt zijn aan school. En dan zie je ze op maandagavond in een elektrische rolstoel over het veld sjezen. Dat is prachtig om te zien.”
Voor Lucas is elektrisch rolstoelhockey inmiddels topsport. Hij speelt in het Nederlands team, samen met zijn zus. Dit jaar spelen ze het WK in Finland. Toch blijft de sociale kant voor hem minstens zo belangrijk. “De sport heeft mij zoveel meer gebracht dan alleen het fysieke.”
Een wereld die veel mensen niet kennen
Toch zijn elektrische rolstoelsporten nog steeds weinig bekend. Voor Lucas is dat meer dan een gemiste kans. Het raakt aan een van zijn grootste doelen: dat iedereen in een elektrische rolstoel weet dat sport mogelijk is.
“Als je in een elektrische rolstoel zit, zijn er maar twee sporten die je in teamverband kunt doen: elektrisch rolstoelvoetbal en elektrisch rolstoelhockey”, vertelt hij. “Juist daarom vind ik dat veel meer mensen moeten weten dat ze bestaan.”
Voor Lucas gaat het om meer dan sport alleen. Hij denkt aan kinderen en jongeren die thuis zitten, moe zijn, weinig mogelijkheden zien of niet weten dat er clubs bestaan waar zij wél volledig mee kunnen doen. “Er zijn zoveel kinderen die denken dat ze niet volwaardig mee kunnen doen. Terwijl er juist zoveel mogelijk is.”
Die gedachte bleef bij hem hangen. Zeker tijdens zijn studie journalistiek. Daar ontdekte Lucas dat zijn passie vooral bij audio ligt. “Met radio en podcast kun je mooie verhalen aan een groot publiek vertellen. Met alleen geluid kun je zoveel overbrengen. Ondanks dat je het niet ziet, ervaar je het echt.”
Toen hij voor zijn afstuderen een onderwerp moest kiezen, kwamen die werelden bij elkaar: zijn liefde voor radio, zijn eigen ervaring met elektrische rolstoelsport en zijn wens om deze sporten zichtbaarder te maken.
Een journalistieke zoektocht
Lucas maakte de driedelige podcastserie ‘(On)beperkt vermogen’. Daarin onderzoekt hij de wereld van elektrische rolstoelsporten: wat deze sporten betekenen, waarom ze niet paralympisch zijn en wat Nederland doet voor deze sporters.
Hij maakte de podcast als student journalistiek, maar nam zijn eigen ervaring als sporter natuurlijk wel mee. “Het was best een journalistieke uitdaging”, vertelt Lucas. “Ik ben natuurlijk niet onbevooroordeeld over elektrisch rolstoelhockey. Maar ik heb wel geprobeerd om me zo onafhankelijk mogelijk op te stellen.”
Hij wilde geen verhaal maken waarin de conclusie vooraf al vaststond. “Het was niet mijn bedoeling om een pamflet te maken over waarom elektrisch rolstoelhockey paralympisch zou moeten zijn. Maar de vraag waarom het niet paralympisch is, fascineerde me wel enorm.”
Juist omdat de Paralympische Spelen volgens Lucas een belangrijke voorbeeldfunctie hebben. “Paralympische sporten laten aan een groot publiek zien wat mensen met een beperking allemaal wél kunnen. Die zichtbaarheid is heel belangrijk.”
Over elektrische rolstoelsporten was volgens Lucas nog weinig bekend. Zeker over de vraag waarom deze sporten geen paralympische status hebben. “Er was geen duidelijk onderzoek over. Niemand wist precies waarom elektrische rolstoelsporten niet paralympisch zijn. Ik vond het belangrijk dat dat onderzocht werd. En wie kon dat beter doen dan ik als ervaringsdeskundige?”
Of hij in de podcast antwoord heeft gekregen op die vraag? Lucas glimlacht. “Daarvoor moet je maar naar de podcast luisteren.”
Een opdracht die precies paste
Tijdens zijn afstudeeronderzoek sprak Lucas met zijn revalidatiearts Nicole Voet. Zij vertelde hem over haar onderzoekslijn Spieren in Beweging en over een boek dat zij schrijft over sporten met een spierziekte. “Toen viel ineens het kwartje”, vertelt Lucas. “Dat paste perfect bij mijn podcast.”
Hij vroeg of hij de podcast in opdracht van Klimmendaal mocht maken. Dat kon. Zo werd de podcast niet alleen zijn afstudeerproject, maar ook een project dat aansluit bij de onderzoekslijn Spieren in Beweging.
De samenwerking leverde ook nieuwe verbindingen op. Lucas sprak voor zijn podcast een onderzoeker die wereldwijd onderzoek doet naar elektrische rolstoelsporten en bracht die in contact met Nicole. Andersom kon Nicole hem meer vertellen over de geschiedenis van sporten met een spierziekte.
“Vroeger werd vaak gedacht dat mensen met een spierziekte beter niet konden sporten”, vertelt Lucas. “Het werd gezien als te belastend of gevaarlijk. Onder andere door onderzoek is dat beeld veranderd.”
Daarin herkennen Lucas en Nicole hetzelfde doel: meer bekendheid geven aan sporten met een spierziekte. “Zij doet dat met haar boek en haar onderzoek. Ik doe dat nu met mijn podcast.”
Behandelaren als belangrijke schakel
Lucas hoopt dat zijn podcast niet alleen sporters en ouders bereikt, maar ook zorgprofessionals. Want juist zij kunnen volgens hem een groot verschil maken.
“Behandelaren zijn eigenlijk de grootste scouts”, zegt hij. “Fysiotherapeuten, ergotherapeuten, psychomotorisch therapeuten, bewegingsagogen en revalidatieartsen. Zij kunnen kinderen en ouders vertellen over deze clubs en wat sport kan brengen.”
Dat is volgens hem extra belangrijk nu steeds meer kinderen met een beperking naar regulier onderwijs gaan. Daardoor komen zij minder vanzelfsprekend in aanraking met andere kinderen in een elektrische rolstoel of met aangepaste sportmogelijkheden.
“Zonder dat soort verwijzingen kan een club op den duur opdrogen”, zegt Lucas. “Het zou mooi zijn als zoveel mogelijk zorgprofessionals door mijn podcast bewust worden van het verschil dat ze kunnen maken. Dat iedere behandelaar de vraag stelt: heb je wel eens gedacht aan sporten?”
Meer keuze, meer bekendheid
Voor zijn podcast dook Lucas ook in de wereld van elektrisch rolstoelvoetbal. Die sport kende hij zelf minder goed. In Nederland is elektrisch rolstoelhockey groter, maar in andere delen van de wereld is elektrisch rolstoelvoetbal juist bekender.
Volgens Lucas hoeven elektrisch rolstoelhockey en elektrisch rolstoelvoetbal elkaar niet in de weg te zitten. “Soms lijkt er een angst te zijn dat meer bekendheid voor de ene sport spelers weghaalt bij de andere sport. Maar reguliere sporters kunnen toch ook kiezen uit meerdere sporten?”
Hij denkt juist dat de sporten elkaar kunnen versterken. Door samen op te trekken, kunnen ze van elkaar leren en elektrische rolstoelsporten als geheel bekender maken. “Ik denk dat het vooral helpt als iedere sporter kan doen wat die leuk vindt en wat het beste past.”
Zijn doel is duidelijk: meer keuze en meer bekendheid voor mensen die sporten in een elektrische rolstoel.
“Iedereen in de wereld die in een elektrische rolstoel zit, zou moeten kunnen sporten. Dat is een lange weg, maar ik ga er alles aan doen om daaraan mee te bouwen.”
Ook persoonlijk heeft Lucas duidelijke doelen. Hij wil zijn weg vinden in de radio- en podcastwereld. En in de sport kijkt hij verder vooruit.
“Ik hoop ooit op een gouden medaille op de Paralympische Spelen. Of dat als sporter lukt, weet ik niet. Dan moet er wel snel iets gebeuren om de sport paralympisch te maken. Maar anders misschien als coach.”
Wat hij kinderen in een elektrische rolstoel en hun ouders vooral wil meegeven, is eenvoudig. “Kom het gewoon proberen. Het kan je zoveel brengen.”
